Inleiding

‘Onderrigt van t geen een Reiziger dient waar te neemen’ is geen reisverslag maar een onderrichting: een anonieme schrijver — in de overlevering ‘de Amsterdamse vader’ genoemd — zet uiteen wat een jonge reiziger in den vreemde behoort waar te nemen en te leren.

De tekst, ontstaan tussen 1677 en 1696, opent met de raad om vóór alles de taal van het land machtig te worden: ‘men siet veel, maar men leert weinig’ zonder haar. Het handschrift berust in de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag.

Verantwoording van de editie

Deze editie volgt de diplomatische transcriptie van Alan Moss (Koninklijke Bibliotheek Den Haag, 70 J 3). Enkele hoofdwoorden zijn in het handschrift in kapitalen geschreven; daarop wijst een aantekening van de transcribent.

Transcriptieconventies

De transcriptie hanteert een vast stelsel van tekens, dat in deze editie op de volgende manier wordt weergegeven:

• Opgeloste abbreviaturen staan cursief; met de knop Weergave → Abbreviaturen kunt u ze verbergen.
• Doorgehaalde tekst geeft een doorhaling in het handschrift weer.
• Een toevoeging in de marge of tussen de regels is apart gemarkeerd.
• Een [lacune] markeert een beschadigde of onleesbare plaats.
• De foliomarkeringen (bijvoorbeeld [1r]) verdelen de tekst; blader er met Weergave → Per pagina doorheen of gebruik Inhoud.
• Aantekeningen van de transcribent verschijnen als noot: geannoteerde woorden zijn onderstreept en tonen de noot bij hover of klik.

Spelling, hoofdlettergebruik en de oorspronkelijke interpunctie zijn ongewijzigd overgenomen uit de transcriptie.